బొల్లిముంత వెంకట రమణారావు
(కవితా ప్రక్రియ)
కవిత్వం అంటే గంభీరమైన భావాలను మాత్రమే వ్యక్తం చేయడం కాదు. మనిషి ప్రవర్తనలోని వైరుధ్యాలు, రోజువారీ జీవితంలోని విచిత్రాలు, సామాజిక అలవాట్లు, డబ్బు, ప్రేమ, ఉద్యోగం, కుటుంబ సంబంధాలు వంటి సాధారణ విషయాలను కూడా కవిత్వంగా మలచవచ్చు. వాటిని సంక్షిప్తంగా, వ్యంగ్య దృష్టితో చెప్పే జపనీస్ కవితా ప్రక్రియ క్యోకా (Kyōka).
క్యోకా అంటే ఏమిటి?
క్యోకా అనే పదానికి అర్థంగా – “వింత కవిత” లేదా “ సరదా కవిత” – ” హాస్య కవిత” అనే భావం ఉంది. సాహిత్యపరంగా ఇది టాంకా సంప్రదాయం నుంచి రూపుదిద్దుకున్న వ్యంగ్య కవితా ప్రక్రియ. సంప్రదాయ వాకా లేదా టాంకాలో కనిపించే సున్నితమైన, గంభీరమైన భావప్రపంచాన్ని తీసుకుని, దానికి బదులుగా సాధారణ జీవితాన్ని, మనిషి బలహీనతలను, సామాజిక వైరుధ్యాలను వ్యంగ్యంగా చూపించడం క్యోకా ప్రత్యేకత.అందువల్ల సులభంగా చెప్పాలంటే:
టాంకా నిర్మాణంలో రూపుదిద్దుకున్న వ్యంగ్య కవితా ప్రక్రియ క్యోకా.
క్యోకా చరిత్ర
క్యోకాను ఒకే ఒక్క కవి సృష్టించలేదు. దాని మూలాలు ప్రాచీన జపనీస్ వాకా సంప్రదాయంలో ఉన్నాయి. గంభీరమైన వాకా కవితలకు భిన్నంగా, వాటిని పరిహాసాత్మకంగా లేదా వ్యంగ్యంగా ఉపయోగించే ధోరణి క్రమంగా ప్రత్యేకమైన క్యోకా సంప్రదాయంగా అభివృద్ధి చెందింది.
జపాన్లో 17వ శతాబ్దం నుంచి 19వ శతాబ్దం మధ్య వరకు సాగిన టోకుగావా పాలన కాలంలో క్యోకా మరింత ప్రజాదరణ పొందింది. ముఖ్యంగా 18వ శతాబ్దం చివర్లో ఇది ప్రముఖ స్థానాన్ని సంపాదించింది.
ప్రముఖ క్యోకా కవులు
ఓటా నాంపో (1749–1823) క్యోకా సంప్రదాయంలో ప్రముఖ కవి. ఆయన క్యోకాను ప్రజాదరణ పొందిన సాహిత్య ప్రక్రియగా తీర్చిదిద్దడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. నగర జీవితం, మానవ ప్రవర్తన, సామాజిక పరిస్థితులను వ్యంగ్యంగా వ్యక్తం చేశారు.
అకేరా కాంకో (1740–1800) కూడా క్యోకా సంప్రదాయంలోని ప్రముఖ కవి. క్యోకా కవితా వర్గాలు, సంకలనాల అభివృద్ధిలో ఆయనకు ప్రాధాన్యం ఉంది.
యోమో మగావో (1753–1830) ఎడో ప్రాంతంలోని ప్రముఖ క్యోకా కవుల్లో ఒకరు. సమకాలీన జీవితాన్ని క్యోకా రూపంలో వ్యక్తం చేశారు.
ఇతర ప్రముఖులలో కరాగొరోమో కిషూ కూడా ఉన్నారు. వీరి రచనలతో క్యోకా ఒక ప్రత్యేకమైన సాహిత్య ధోరణిగా బలపడింది.
అందువల్ల “క్యోకాను ఫలానా కవి సృష్టించాడు” అని చెప్పడం కంటే, “ప్రాచీన వాకా–టాంకా సంప్రదాయం నుంచి క్యోకా అభివృద్ధి చెంది, టోకుగావా పాలన కాలంలో ప్రముఖ వ్యంగ్య కవితా ప్రక్రియగా ఎదిగింది” అని చెప్పడం సరైనది.
క్యోకా కవితా నిర్మాణం
క్యోకా సాధారణంగా 5–7–5–7–7 నిర్మాణాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇది టాంకా నిర్మాణంతో సమానం.
నిర్మాణం
5 — విషయం లేదా దృశ్యం ప్రారంభం
7 — ఆలోచనను కొద్దిగా విస్తరించడం
5 — ప్రధాన భావాన్ని కేంద్రీకరించడం
7 — వ్యంగ్య మలుపుకు దారితీయడం
7 — వ్యంగ్య భావాన్ని బలపరిచే ముగింపు
అంటే:
5 – 7 – 5 – 7 – 7
జపనీస్లో ఈ లెక్కలు మనం తెలుగులో లెక్కించే అక్షరాలకు సరిగ్గా సమానం కావు. జపనీస్ కవిత్వంలో ప్రధానంగా మోరా అనే ధ్వని ప్రమాణాన్ని పరిగణిస్తారు. అయితే తెలుగు రచనలో ఈ రూపాన్ని ప్రయోగించేటప్పుడు 5–7–5–7–7 అక్షర నిర్మాణాన్ని ఒక సరళమైన అనుసరణగా ఉపయోగించవచ్చు.
క్యోకాలో సంఖ్యల క్రమం కంటే కూడా చివరి భాగంలో వచ్చే వ్యంగ్య మలుపు ముఖ్యమైనది.
తెలుగులో కొన్ని క్యోకా ఉదాహరణలు
క్రింది ఆరు కవితలు క్యోకా లక్షణాలను అర్థం చేసుకోవడానికి రూపొందించిన తెలుగు క్యోకా శైలిలోని స్వతంత్ర ఉదాహరణలు. ప్రతి కవితలో 5–7–5–7–7 అక్షర నిర్మాణం పాటించబడింది.
ఆరు తెలుగు క్యోకా ఉదాహరణలు
క్రిందివి క్యోకా స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి రూపొందించిన తెలుగు ఉదాహరణలు. ఇవి ప్రాచీన జపనీస్ కవితల అనువాదాలు కావు.
- పుస్తకాలు
ఒక పుస్తకం కొన్నా
జ్ఞానం పెరుగుతుందనే
నమ్మకంతోనే
బల్లపైన పెట్టాను
చదవడం మరిచా
వ్యంగ్యం: పుస్తకాలు చదవడం కంటే కొనడానికే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే అలవాటుపై వ్యంగ్యం.
- డైట్
రేపటి నుంచే
తిండి తగ్గిస్తానని
ఈరోజు తిన్నా
చివరి మిఠాయి అంటూ
మిగల్చ కుండా తిన్నా!
వ్యంగ్యం: మన నిర్ణయాలను మనమే ఎలా వాయిదా వేస్తామో చూపిస్తుంది.
- మొబైల్
పక్కన మనిషి
మాట్లాడాలని చూస్తుంటే
ఫోన్నే చూశా
ప్రపంచమంతా దగ్గరైందని
పక్కింటివాడు దూరమయ్యాడు
వ్యంగ్యం: అందరితో అనుసంధానం పెరిగినప్పటికీ, మన పక్కనున్న మనిషితో దూరం పెరగడంలోని వైరుధ్యం.
- మార్కులు
మార్కులు తెచ్చాం
సమాధానాలు నేర్చుకున్నాం
ప్రశ్నలు మరిచాం
పుస్తకం నిండా జ్ఞానం
తలలో మాత్రం శూన్యం !
వ్యంగ్యం: కంఠస్థ విద్యపై చురక.
- జీతం
జీతం జీవితం
ఖర్చులన్నీ చిన్నవే
జేబులూ చిల్లు
రెండో రోజుకే హరి
జీతం చాలా చిన్నది
వ్యంగ్యం: జీతం పెరిగినా ఖర్చుల ముందు అది సరిపోని పరిస్థితిని వ్యంగ్యంగా చూపిస్తుంది.
- వృద్ధాప్యం
అద్దంలో చూసా
నిన్నటి ముఖం కోసం
వెతికాను కానీ
జుట్టు మాత్రం తెల్లని
ఓ నిజం చెప్పేసింది
వ్యంగ్యం: వయసు పెరుగుతున్న విషయాన్ని అద్దం, జుట్టు ద్వారా స్వీయవ్యంగ్యంగా చెప్పడం.
క్యోకా ప్రత్యేకత:
క్యోకా రాయడానికి పెద్ద సంఘటన అవసరం లేదు. మన చుట్టూ కనిపించే చిన్న సంఘటనలోని వైరుధ్యాన్ని గుర్తించడం చాలు.
సాధారణ సంఘటన – వైరుధ్యం – వ్యంగ్య దృష్టి – మలుపు – ముగింపు
ఇదే క్యోకా రచనకు ఉపయోగపడే సరళమైన పద్ధతి.
క్యోకాలో పాఠకుడిని నేరుగా ఉపదేశించరు. ఒక చిన్న సంఘటనను చూపిస్తారు. ఆ సంఘటనలోని విరుద్ధతను పాఠకుడే గుర్తించేలా చేస్తారు. ముఖ్యంగా చివరి పంక్తి ముందున్న భావానికి కొత్త అర్థాన్ని ఇస్తే కవిత ప్రభావవంతంగా మారుతుంది.
టాంకా నుంచి క్యోకా వరకు
టాంకాలో భావోద్వేగానికి ప్రాధాన్యం ఉంటే, క్యోకాలో అదే నిర్మాణం ద్వారా వ్యంగ్య దృష్టిని వ్యక్తం చేస్తారు.
టాంకా — 5–7–5–7–7 – భావవ్యక్తీకరణ
క్యోకా — 5–7–5–7–7 – వ్యంగ్యవ్యక్తీకరణ
అందువల్ల క్యోకాను “టాంకా రూపంలో రాసే వ్యంగ్య కవిత”గా సులభంగా గుర్తుంచుకోవచ్చు.
చిన్న పరిమాణంలో ఒక సంఘటనను పట్టుకోవడం, దానిలోని వైరుధ్యాన్ని గుర్తించడం, చివర్లో వ్యంగ్య మలుపుతో దానికి కొత్త అర్థం ఇవ్వడం—ఇదే క్యోకా కవిత్వంలోని ప్రధాన ఆకర్షణ.
తెలుగు, ఆంగ్ల భాషల్లో రచనలు చేస్తున్న కవి, కథకుడు, నాటక రచయిత. కొత్తగూడెం ఆకాశవాణి (ఎఫ్.ఎమ్) కేంద్రంలో సుమారు ఎనిమిది సంవత్సరాలు క్యాజువల్ ఉద్యోగిగా పనిచేశారు. విదేశీ సంస్థలో కంటెంట్ రివ్యూయర్గా, స్థానిక పత్రికలో సంపాదక సహాయకుడిగా కూడా సేవలందించారు.
ఇప్పటివరకు 150కు పైగా తెలుగు కవితలు, 15 కథలు రచించారు. ఆయన రచించిన 20 రేడియో నాటికలు ఆకాశవాణి ద్వారా ప్రసారమయ్యాయి. అలాగే 150కు పైగా ఆంగ్ల కవితలు వివిధ అంతర్జాతీయ సాహిత్య వెబ్సైట్లలో ప్రచురితమయ్యాయి. 2002లో Poetry.com నిర్వహించిన కవితా పోటీలో బహుమతి అందుకున్నారు. తెలుగు, ఆంగ్ల భాషల్లో కలిపి ఇప్పటివరకు 15 పుస్తకాలను ప్రచురించారు.
సాహిత్యం, మానవ సంబంధాలు, సామాజిక అంశాలు, సమకాలీన జీవన అనుభవాలు ఆయన రచనల్లో ప్రధానంగా ప్రతిఫలిస్తాయి. రచనతో పాటు AI ఆర్ట్పై ఆసక్తి కలిగి, పజిల్స్ను రూపొందించడం, వాటిని సృజనాత్మకంగా మెరుగుపరచడం వంటి కార్యకలాపాల్లోనూ ఆసక్తిగా పాల్గొంటున్నారు.
ఆయన విద్యార్హతలు: M.A. (Sociology, English, Psychology), B.Ed., P.G. Diploma in Journalism and Mass Media.































