జి. వెంకట నారాయణ
హిందీ సినిమా పాటల ప్రపంచంలో ఆనంద్ బక్షి పేరు తెలియని సంగీతాభిమాని ఉండటం కష్టం. దశాబ్దాల పాటు ప్రేక్షకుల హృదయాలను పలకరించిన అనేక పాటలకు ఆయన కలం ప్రాణం పోసింది. అయితే మనం ఇంతకాలం ఎక్కువగా తెలుసుకున్నది ఆయన పాటలను మాత్రమే. ఆ పాటల వెనుక ఉన్న మనిషి ఎవరు? ఆయన జీవితం ఎలా సాగింది? విజయాల వెనుక ఎలాంటి అనుభవాలు, ఎదురుదెబ్బలు, వ్యక్తిగత జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి? ఒక గీతరచయితగా ఆయన ప్రత్యేకత ఏమిటి?
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పే జీవితచరిత్రను తెలుగులోకి తీసుకురావడం ద్వారా కొల్లూరి సోమశంకర్ గారు తెలుగు పాఠకులకు ఒక విలువైన పఠనానుభవాన్ని అందించారు.
ఈ అనువాదం ప్రత్యేకత ఏమిటి?:
ఒక జీవితచరిత్రను అనువదించడం అంటే కేవలం ఒక భాషలోని వాక్యాలను మరో భాషలోకి మార్చడం కాదు. ముఖ్యంగా సినీ గీతరచయిత జీవితచరిత్ర అయితే, అందులో వ్యక్తిగత అనుభవాలు, సినిమా ప్రపంచపు జ్ఞాపకాలు, సంభాషణలు, హిందీ-ఉర్దూ కవిత్వపు నుడికారాలు, పాటల నేపథ్యాలు – ఇవన్నీ ఉంటాయి.
ఈ నేపథ్యంలో సోమశంకర్ గారి అనువాదంలో కనిపించే ముఖ్యమైన లక్షణం సహజత్వం.
తెలుగులో చదువుతున్నప్పుడు “ఇది అనువాదం” అనే భావన కలగకుండా, ఎవరో మనకు ఆనంద్ బక్షి జీవితం గురించి ఆత్మీయంగా చెబుతున్నట్టుగా అనిపించడం ఈ అనువాదానికి ఉన్న ప్రధాన బలం.
మూల రచనలోని భావాన్ని పట్టుకుని, దాన్ని తెలుగు పాఠకుడికి అర్థమయ్యే సహజమైన భాషలో అందించడం అనువాదకుడి నైపుణ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. సోమశంకర్ గారి గత అనువాద ప్రయాణాన్ని చూస్తే ఈ అనుభవం మరింత స్పష్టమవుతుంది. ఆయన కొంటెబొమ్మ సాహసాలు, కొండలలో వింతలు, నారాయణీయం, సాధించెనే ఓ మనసా!, ప్రయాణానికే జీవితం, భూమి నుంచి ప్లూటో దాకా వంటి విభిన్న రచనలను తెలుగులోకి తీసుకువచ్చారు.
ఆనంద్ బక్షి భాషకు దగ్గరైన అనువాదం:
ఆనంద్ బక్షి గొప్పతనంలో ఒకటి చాలా సాధారణమైన పదాలతో చాలా మందిని ఆకట్టుకునే భావాలను చెప్పడం. అదే లక్షణాన్ని తెలుగులోనూ నిలబెట్టడం ఈ అనువాదానికి అవసరమైన ప్రధాన సవాలు.
గొప్ప భావాన్ని గొప్ప పదజాలంతో కాకుండా, సులభమైన మాటతో హృదయానికి చేరేలా చెప్పడం ఆనంద్ బక్షి పాటల ప్రత్యేకత. అందువల్ల ఆయన జీవితాన్ని అనువదించేటప్పుడు తెలుగు కూడా అతిగా గ్రాంథికంగా మారితే అసలు రచయిత స్వభావం దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది.
సోమశంకర్ ఆ ఉచ్చులో పడకుండా సరళమైన, ప్రవాహమున్న తెలుగును ఉపయోగించడం అభినందనీయం.
అనువాదకుడి మరో బలం – హిందీ, ఉర్దూ షాయరీ వచ్చిన సందర్భాల్లో దాని భావాన్ని తెలుగు పాఠకుడికి అందుబాటులోకి తీసుకురావడం. సంచికలోని ఇతర అనువాద రచనల్లో కూడా ఆయన షాయరీని సందర్భానుసారంగా ఉపయోగించి, దాని భావాన్ని తెలుగులో వివరించే పద్ధతి కనిపిస్తుంది.
మనసులో నిలిచే భావాలు:
ఈ రచనలో ప్రత్యేకంగా గుర్తుండిపోయే భావం:
“సాధారణమైన పదాలతో అసాధారణమైన భావాన్ని చెప్పగలగడం ఒక వరం.”
ఆనంద్ బక్షి రచనా వ్యక్తిత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది చక్కటి సూత్రం.
అలాగే ఒక కళాకారుడిని “లెజెండ్”గా నిలబెట్టేది కేవలం అతని ప్రసిద్ధి కాదు; కాలం గడిచిన తర్వాత కూడా అతని సృష్టి ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో జీవించి ఉండటమే.
ఈ జీవితచరిత్ర చదువుతున్నప్పుడు మనకు మరో విషయం కూడా అర్థమవుతుంది – మనకు కనిపించే ఒక విజయవంతమైన పాట వెనుక, మనకు తెలియని ఒక దీర్ఘమైన ప్రయాణం ఉంటుంది.
ఈ పుస్తకం ద్వారా పాఠకులు గ్రహించే ప్రధానాంశాలు:
మొదటిది – పట్టుదల.
ప్రతిభ ఉన్నంత మాత్రాన విజయం వెంటనే రాదు. అవకాశాల కోసం ఎదురుచూడాలి. తిరస్కారాలను ఎదుర్కోవాలి. ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించాలి.
రెండవది – సరళత.
రచయిత ఎంత పెద్ద భావాన్ని చెప్పాలనుకున్నా, పాఠకుడికి అర్థమయ్యే భాషలో చెప్పగలిగితేనే అది ఎక్కువకాలం నిలుస్తుంది.
మూడవది – అనుభవం రచనకు బలం.
జీవితాన్ని చూసిన తీరు, మనుషులను గమనించిన తీరు, సంబంధాలను అర్థం చేసుకున్న తీరు – ఇవే చివరికి ఒక గీతరచయిత పదాల్లోకి వస్తాయి.
నాలుగవది – విజయం వెనుక మనిషిని చూడాలి.
ప్రముఖ వ్యక్తుల పేర్లు మనకు తెలుసు. వారి విజయాలు తెలుసు. కానీ వారి భయాలు, నిరాశలు, ఆశలు, సంబంధాలు, కష్టాలు తెలిసినప్పుడు మాత్రమే వారి వ్యక్తిత్వం సంపూర్ణంగా అర్థమవుతుంది.
ఐదవది – మంచి అనువాదం ఒక వంతెన.
మూల రచయిత భావాన్ని కోల్పోకుండా, తెలుగు పాఠకుడికి సహజంగా అందించడం అనువాదకుడి అసలు విజయం. ఈ పుస్తకం ఆ వంతెన పనిని చక్కగా చేస్తుంది.
ఎందుకు చదవాలి?:
ఆనంద్ బక్షి పాటలను ఇష్టపడేవారు ఈ పుస్తకాన్ని తప్పకుండా చదవాలి. అయితే ఆయన పాటలు తెలియని వారు కూడా చదవాల్సిన పుస్తకమే ఇది.
ఎందుకంటే ఇది కేవలం ఒక సినీ గీతరచయిత జీవితకథ కాదు.
ఇది ఒక కలను పట్టుకుని ముందుకు సాగిన మనిషి కథ.
ఇది ప్రతిభను పట్టుదల ఎలా విజయంగా మార్చగలదో చెప్పే కథ.
ఇది సినిమా ప్రపంచం వెనుక ఉన్న మనుషుల్ని పరిచయం చేసే కథ.
ఇది సరళమైన పదాలు ఎంత గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపగలవో నేర్పే రచనా పాఠం.
ముఖ్యంగా తెలుగు పాఠకుడికి, ఆనంద్ బక్షి అనే హిందీ గీతరచయితను కేవలం పాటల ద్వారా కాకుండా, ఒక మనిషిగా తెలుసుకునే అవకాశం ఈ అనువాదం కల్పిస్తుంది.
చివరగా…
ఒక మంచి అనువాదం అంటే మూల రచనను తెలుగులోకి తీసుకురావడం మాత్రమే కాదు; మూల రచనలోని ఆత్మను మరో భాషలోనూ బతికించడం.
ఆనంద్ బక్షి పాటల్లో ఉన్న సరళత, భావోద్వేగం, జీవితానుభవం – వాటి వెనుక ఉన్న మనిషిని తెలుగు పాఠకుడికి దగ్గర చేయడంలో కొల్లూరి సోమశంకర్ గారి అనువాదం సఫలమైంది.
మనం ఇంతకాలం ఆనంద్ బక్షి పాటలను విన్నాం.
ఈ పుస్తకం ద్వారా ఆ పాటల వెనుక ఉన్న ఆనంద్ బక్షిని తెలుసుకుంటాం.
అందుకే ఈ పుస్తకం సినీ సంగీతాభిమానులకు మాత్రమే కాదు – రచయితలకు, అనువాదకులకు, సాహిత్యాభిమానులకు, జీవితకథలు చదవాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ ఉపయోగకరమైన పఠనం.
జర్నలిజం, సాహిత్యం రంగాల్లో ముప్ఫయి అయిదేళ్ల అనుభవం. ప్రచురణల రంగంలో సుదీర్ఘ అనుభవం. కథలు, కవితలు, వ్యాసాల ఎంపిక, వెబ్ మేగజైన్ సంపాదకత్వ బాధ్యతలు.































